Gałka jako alternatywa dla typowej klamki

kryształowa gałka

Wrażenie wywierane przez każdy projekt, niezależnie od tego, czy chodzi o architekturę i całą bryłę budynku, jego otoczenie, czy też aranżację wnętrza zależy w dużym stopniu od elementów, które w nim dominują. Na wygląd domu wpływają proporcje oraz kształty poszczególnych jego części, powierzchnia okien i ich rozmieszczenie. We wnętrzach liczy się sposób zorganizowania przestrzeni oraz rodzaj wykończenia i ustawionych w nich mebli. Prawdziwego charakteru nadają jednak we wszystkich przypadkach wykorzystane detale, które niejednokrotnie mogą zupełnie zmienić osiągnięty efekt wizualny, podkreślając mocne strony budynku czy aranżacji, a często także tuszując niedostatki. Umiejętny dobór drobniejszych, lecz równie istotnych szczegółów może w znacznym stopniu wpłynąć na to, jak prezentuje się całość, a w wielu sytuacjach także przesądzić o funkcjonalności. Dobrym przykładem akcesoriów, które wpływają zarówno na wygląd, jak i komfort użytkowania budynku są klamki oraz gałki do drzwi, furtek oraz bram. Przyjrzyjmy się bliżej funkcji, jaką pełnią gałki do drzwi i sprawdźmy, jakie są ich rodzaje oraz mechanizmy działania.

Jak działają gałki do drzwi i kiedy warto je zastosować?

Najpopularniejszym rozwiązaniem stosowanym do otwierania drzwi i wielu bram jest typowa klamka. Naciskając na jej rączkę, można odblokować wmontowany w drzwi zamek wpuszczany, powodując przesunięcie się mechanizmu ryglującego i przemieszczenie zapadki, a także pociągnąć lub popchnąć skrzydło. Klamki nie zawsze będą jednak najlepszym rozwiązaniem, zarówno ze względu na swe walory estetyczne, jak i sposób otwierania drzwi. Klamka jest zwykle dobrze widoczna, ze względu na swoją kilkunastocentymetrową długość, w niektórych przypadkach może więc okazać się zbyt dominująca lub nie pasować do wybranego stylu. Nie w każdych warunkach korzystanie z niej będzie też w pełni komfortowe. Klamki nie sprawdzą się tam, gdzie zamontowano drzwi wahadłowe, które otwierają się w obu kierunkach. Nie będą przydatne również wówczas, gdy zamontowano drzwi przesuwane.

Stosowanie gałek zamiast klamek będzie najlepszym wyjściem w drzwiach, w których we wpuszczanym zamku podklamkowym zdecydowano się na zapadkę rolkowo-zasuwkową zamiast klasycznej zapadkowo-zasuwkowej. W tym drugim przypadku element blokujący ma postać klina, który wchodzi w montowaną na ościeżnicy drzwi blachę zaczepową, klamka będzie więc niezbędna do zwolnienia blokady. W zamku z zapadką rolkową część blokująca to ustawiony pionowo obracający się walec, który jest podtrzymywany z obu stron półokrągłymi blaszkami i podtrzymywany w położeniu „zamknięte” za pomocą sprężyny. Zamek tego rodzaju otwiera się wówczas, gdy skrzydło zostanie mocniej pchnięte lub pociągnięte – gałka w obu zadaniach sprawdzi się więc wyśmienicie.

Gałki są również chętnie używane w drzwiach, które powinny się samoczynnie blokować. W takich przypadkach używany jest tradycyjny zamek zapadkowo-zasuwkowy. Od strony wewnętrznej zakładana jest wtedy klamka, pozwalająca na zwolnienie blokady, a z zewnątrz gałka, która umożliwia otwarcie drzwi tylko po zwolnieniu zapadki za pomocą klucza lub elektrozaczepu. Takie rozwiązanie jest wykorzystywane często w drzwiach wyposażonych w samozamykacz i połączonych z instalacją domofonową. Okucia z gałką i klamką są też chętnie montowane w drzwiach wejściowych do budynków lub mieszkań, w furtkach oraz bramach. Nadają się również do zamków hakowych instalowanych w bramach przesuwnych. Również wtedy część z klamką służy do unoszenia zapadki i przesunięcia skrzydła, a gałka umożliwia to tylko wówczas, gdy skorzysta się z klucza.

Warto wspomnieć, że gałki mogą być wyposażone w mechanizm obrotowy, pozwalający na korzystanie z nich w taki sam sposób, jak z tradycyjnych klamek. Gałka jest wówczas utrzymywana w położeniu „zamknięte” za sprawą sprężyny, a jej przekręcenie może zwolnić zapadkę tak samo, jak w klasycznej klamce. Gałki drzwiowe ruchome są najbardziej uniwersalnym rozwiązaniem, które sprawdzi się wraz z zamkiem każdego rodzaju.

Typy gałek drzwiowych

Gałki do drzwi mogą być utrzymane podobnie jak klamki w różnej stylistyce. Największe różnice między poszczególnymi modelami gałek dotyczą tego, czy są one montowane na rozecie, czy też na szyldzie. W przypadku gałek z rozetą możliwe jest korzystanie z zamka wpuszczanego bez mechanizmu otwierania zapadki za pomocą klucza. Takie rozwiązanie stosuje się najczęściej przy zapadkach rolkowo-zasuwkowych oraz przy drzwiach przesuwanych, wahadłowych i harmonijkowych otwieranych przez zsunięcie segmentów na wybraną stronę i zamknięcie przez ich rozsunięcie. Drzwi tego typu są chętnie używane tam, gdzie ilość dostępnego miejsca nie pozwala na zamontowanie drzwi przesuwnych ani rozwieranych. Gałki na rozecie sprawdzają się dobrze nie tylko w drzwiach do pomieszczeń, ale również w drzwiczkach do szaf ściennych i wnękowych. Co ważne, stosowanie gałek na rozecie daje możliwość korzystania z klasycznego zamka, dzięki montowanemu osobno szyldowi. Wśród gałek z rozetą można także spotkać gałki obrotowe, które mogą zastąpić typową klamkę.

W przypadku gałek umieszczanych na podłużnych szyldach w dolnej części metalowej osłony znajduje się przebicie, pozwalające na zainstalowanie wybranej wkładki – od tradycyjnej na klucz piórowy, będący dziś raczej zamknięciem symbolicznym, po bębenkową wkładkę patentową. Gałki z długimi szyldami występują zarówno w układzie gałka-gałka, jak i bardzo popularnym gałka-klamka. Trzeba pamiętać, że o ile w przypadku gałek z rozetą rozmieszczenie tych elementów może być łatwo dopasowane do rodzaju zainstalowanego zamka wpuszczanego, o tyle przy zakupie gałki na długim szyldzie odległość między środkiem otworu przebicia przewidzianego do montażu wkładki a środkiem geometrycznym otworu, w jakim zakłada się trzpień, na którym będzie osadzona klamka lub gałka ruchoma musi ściśle odpowiadać parametrom zamka wpuszczanego. Zamki wpuszczane, a zatem i gałki z długimi szyldami są oferowane w najpopularniejszych rozstawach – 72, 90 oraz 92 mm. Nie można też zapominać, że grubość drzwi, z którymi może być używana gałka lub gałko-klamka zależy od długości dołączonego lub dokupionego bolca, osadzanego w obu elementach i przechodzącego przez kwadratowy otwór w mechanizmie zamka.

Podobnie jak i klamki gałki drzwiowe są oferowane w różnych stylach, jeśli chodzi o kształt i rodzaj wykończenia powierzchni. W ofertach uznanych producentów można znaleźć gałki inspirowane dawnymi kutymi uchwytami o bogatym zdobieniu, utrzymane w stylu rustykalnym, ale także nowoczesne i minimalistyczne, oparte o proste formy geometryczne walca, zaokrąglonego kwadratu czy klasyczne gałki kuliste. Dużym powodzeniem cieszą się gałki ozdobne np. z uchwytem wykonanym z kryształu. Jeśli chodzi o materiał, to szyldy najczęściej są zrobione ze stali, a gałki ze stali lub aluminium, niekiedy także ze stali nierdzewnej wyróżniającej się naturalnym połyskiem ze względu na obecność niklu i chromu. Powłoki zewnętrzne gałek mogą być wykonane w technice anodowania, co sprawia, że nie tylko zyskują odpowiednią barwę – np. złotą, srebrną albo satynowaną, ale też podwyższoną odporność na uszkodzenia mechaniczne. Gałki i klamki stalowe mogą być również lakierowane proszkowo albo chromowane, czy pokryte warstwą alucynku. Warto pamiętać, że gałki są zwykle przeznaczone do określonego zastosowania i te, które wyprodukowano z myślą o zastosowaniu wewnątrz pomieszczeń, nie powinny być montowane w drzwiach zewnętrznych lub furtkach.